{"id":3294,"date":"2026-04-06T14:52:55","date_gmt":"2026-04-06T14:52:55","guid":{"rendered":"https:\/\/www.giaotieptracan.com\/?p=3294"},"modified":"2026-04-06T14:52:55","modified_gmt":"2026-04-06T14:52:55","slug":"10-khai-niem-chinh-cua-chua-lanh-cong-huong","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.giaotieptracan.com\/vi\/2026\/04\/06\/10-khai-niem-chinh-cua-chua-lanh-cong-huong\/","title":{"rendered":"10 Kh\u00e1i ni\u1ec7m Ch\u00ednh c\u1ee7a Ch\u1eefa l\u00e0nh C\u1ed9ng h\u01b0\u1edfng"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">C\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u l\u1eddi khuy\u00ean tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi v\u1ec1 c\u00e1ch ch\u1eefa l\u00e0nh nh\u1eefng v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng t\u00e2m l\u00fd v\u00e0 c\u00e1ch \u0111\u1ec3 th\u1ef1c h\u00e0nh t\u1ef1 tr\u1eafc \u1ea9n v\u1edbi b\u1ea3n th\u00e2n m\u00ecnh. Nh\u01b0ng ch\u00fang ta th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng t\u00ecm hi\u1ec3u T\u1ea0I SAO ch\u00fang ta b\u1ecb t\u1eafc ngh\u1ebdn v\u00e0 l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 s\u1eed d\u1ee5ng th\u00f4ng tin \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 h\u1ed7 tr\u1ee3 qu\u00e1 tr\u00ecnh ch\u1eefa l\u00e0nh c\u1ee7a m\u00ecnh.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">10 kh\u00e1i ni\u1ec7m c\u1ed1t l\u00f5i v\u1ec1 Ch\u1eefa l\u00e0nh C\u1ed9ng h\u01b0\u1edfng l\u00e0 nh\u1eefng kh\u00e1i ni\u1ec7m khoa h\u1ecdc th\u1ea7n kinh n\u1ec1n t\u1ea3ng trong cu\u1ed1n s\u00e1ch c\u1ee7a Sarah Peyton, &#8220;Your Resonant Self&#8221; (B\u1ea3n ng\u00e3 C\u1ed9ng h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a b\u1ea1n). 10 kh\u00e1i ni\u1ec7m n\u00e0y cho ch\u00fang ta m\u1ed9t khung hi\u1ec3u bi\u1ebft \u0111\u1ec3 d\u1ef1a v\u00e0o khi quan s\u00e1t nh\u1eefng tr\u1edf ng\u1ea1i c\u1ee7a m\u00ecnh, v\u00e0 cho ch\u00fang ta m\u1ed9t con \u0111\u01b0\u1eddng r\u00f5 r\u00e0ng \u0111\u1ec3 ch\u1eefa l\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kh\u00e1i ni\u1ec7m #1: C\u1ed9ng h\u01b0\u1edfng | Kh\u00e1i ni\u1ec7m #2: S\u1ef1 \u1ea5m \u00e1p d\u00e0nh cho b\u1ea3n th\u00e2n | Kh\u00e1i ni\u1ec7m #3: T\u00ednh d\u1ebbo c\u1ee7a th\u1ea7n kinh | Kh\u00e1i ni\u1ec7m #4: M\u1ea1ng l\u01b0\u1edbi Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 M\u1eb7c \u0111\u1ecbnh | Kh\u00e1i ni\u1ec7m #5: B\u00e1n c\u1ea7u n\u00e3o tr\u00e1i v\u00e0 ph\u1ea3i | Kh\u00e1i ni\u1ec7m #6: Nh\u1eadn th\u1ee9c t\u1eadp trung v\u00e0o c\u01a1 th\u1ec3 | Kh\u00e1i ni\u1ec7m #7: D\u00e2y th\u1ea7n kinh ph\u1ebf v\u1ecb | Kh\u00e1i ni\u1ec7m #8: Tr\u1ea3i nghi\u1ec7m ch\u1ea5n th\u01b0\u01a1ng l\u00e0 v\u1ec1 s\u1ef1 m\u1ea5t m\u00e1t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed3ng h\u00e0nh | Kh\u00e1i ni\u1ec7m #9: \u0110\u1ed3ng c\u1ea3m xuy\u00ean th\u1eddi gian | Kh\u00e1i ni\u1ec7m #10: M\u1ea1ch c\u1ea3m x\u00fac + \u0110\u1ed9ng l\u1ef1c<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Kh\u00e1i ni\u1ec7m #1: C\u1ed9ng h\u01b0\u1edfng<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">B\u1ea1n c\u00f3 bi\u1ebft r\u1eb1ng c\u01a1 th\u1ec3 ch\u00fang ta TH\u1ef0C S\u1ef0 rung \u0111\u1ed9ng v\u1edbi c\u1ea3m x\u00fac? V\u00e0 m\u1ed7i c\u1ea3m x\u00fac l\u1ea1i c\u00f3 m\u1ed9t rung \u0111\u1ed9ng kh\u00e1c nhau? Hi\u1ec3u bi\u1ebft n\u00e0y \u0111\u1ebfn t\u1eeb c\u00f4ng tr\u00ecnh nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ee7a Jaak Panksepp v\u1ec1 c\u00e1c m\u1ea1ch th\u1ea7n kinh li\u00ean quan \u0111\u1ebfn c\u1ea3m x\u00fac v\u00e0 \u0111\u1ed9ng l\u1ef1c \u1edf nh\u00f3m \u0111\u1ed9ng v\u1eadt c\u00f3 v\u00fa.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">C\u01a1n gi\u1eadn t\u00e1c \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ebfn ch\u00fang ta theo m\u1ed9t c\u00e1ch kh\u00e1c v\u1edbi n\u1ed7i bu\u1ed3n. Ch\u00fang ta \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u1ebft l\u1eadp \u0111\u1ec3 c\u00f3 nh\u1eefng tr\u1ea1ng th\u00e1i c\u1ea3m x\u00fac m\u00e0 \u0111\u1ed3ng lo\u1ea1i c\u1ee7a m\u00ecnh c\u00f3 th\u1ec3 nh\u1eadn di\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c, b\u1ea5t k\u1ec3 c\u1ea3m x\u00fac \u0111\u00f3 c\u00f3 ph\u1ee9c t\u1ea1p th\u1ebf n\u00e0o, mi\u1ec5n l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed3ng lo\u1ea1i \u0111\u00f3 cho ph\u00e9p h\u1ecd c\u00f3 nh\u1eefng rung \u0111\u1ed9ng \u0111\u00e1p l\u1ea1i ch\u00fang ta.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">C\u1ed9ng h\u01b0\u1edfng l\u00e0 tr\u1ea3i nghi\u1ec7m khi ta c\u1ea3m nh\u1eadn b\u1ea3n th\u00e2n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c th\u1ea5u hi\u1ec3u tr\u1ecdn v\u1eb9n, v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecd nh\u00ecn th\u1ea5y m\u1ed9t c\u00e1ch \u1ea5m \u00e1p v\u00e0 r\u1ed9ng m\u1edf. \u0110\u00f3 c\u00f2n l\u00e0 kh\u1ea3 n\u0103ng \u1edf l\u1ea1i tr\u1ecdn v\u1eb9n v\u1edbi c\u1ea3m x\u00fac c\u1ee7a ch\u00ednh m\u00ecnh v\u00e0 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">C\u00f3 m\u1ed9t c\u00f4ng c\u1ee5 ch\u1ea9n \u0111o\u00e1n m\u00e0 ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 nh\u1eadn ra n\u01a1i s\u1ef1 c\u1ed9ng h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a m\u00ecnh b\u1ecb t\u1eafc ngh\u1ebdn: h\u00e3y b\u1eaft \u0111\u1ea7u ch\u00fa \u00fd \u0111\u1ebfn khi n\u00e0o v\u00e0 t\u1ea1i sao ch\u00fang ta l\u1ea1i r\u1eddi b\u1ecf m\u1ed9t m\u1ed1i quan h\u1ec7 (v\u1edbi ch\u00ednh m\u00ecnh v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c), v\u00e0 khi n\u00e0o ch\u00fang ta kh\u00f4ng th\u1ec3 tr\u1ea3i nghi\u1ec7m tr\u1ecdn v\u1eb9n m\u1ed9t c\u1ea3m x\u00fac c\u1ee5 th\u1ec3. V\u00ed d\u1ee5, n\u1ebfu ch\u00fang ta b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111au bu\u1ed3n v\u00e0 ngay l\u1eadp t\u1ee9c tr\u1edf n\u00ean t\u1ee9c gi\u1eadn, \u0111i\u1ec1u n\u00e0y c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 ch\u00fang ta kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u1ed9ng h\u01b0\u1edfng v\u1edbi s\u1ef1 \u0111au bu\u1ed3n. Ch\u00fang ta \u0111\u00e3 h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1eb1ng ph\u1ea3n \u1ee9ng b\u1eb1ng s\u1ef1 t\u1ee9c gi\u1eadn th\u00ec d\u1ec5 d\u00e0ng h\u01a1n l\u00e0 c\u1ea3m nh\u1eadn n\u1ed7i \u0111au bu\u1ed3n.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u1ed9t c\u00e1ch ph\u1ed5 bi\u1ebfn khi\u1ebfn con ng\u01b0\u1eddi t\u1ef1 ng\u1eaft s\u1ef1 c\u1ed9ng h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a m\u00ecnh l\u00e0 chuy\u1ec3n sang b\u00e1n c\u1ea7u n\u00e3o tr\u00e1i (l\u00fd tr\u00ed h\u00f3a, \u0111\u01b0a ra l\u1eddi khuy\u00ean, v.v.). Ta th\u01b0\u1eddng l\u00e0m \u0111i\u1ec1u n\u00e0y khi m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u g\u00ec \u0111\u00f3 ch\u1ea1m \u0111\u1ebfn gi\u1edbi h\u1ea1n c\u1ee7a \u201cng\u01b0\u1ee1ng \u0111\u00f3n nh\u1eadn\u201d c\u1ee7a m\u00ecnh \u2014 t\u1ee9c l\u00e0 kho\u1ea3ng tr\u1ea3i nghi\u1ec7m c\u1ea3m x\u00fac m\u00e0 ta c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf b\u1ea3n th\u00e2n v\u00e0 \u1edf ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. Khi c\u00f3 nh\u1eefng c\u1ea3m x\u00fac m\u00e0 ta kh\u00f4ng th\u1ec3 c\u1ed9ng h\u01b0\u1edfng, khi c\u01a1 th\u1ec3 ta kh\u00f4ng th\u1ec3 gi\u1eef ch\u00fang trong tr\u1ea1ng th\u00e1i c\u1ed9ng h\u01b0\u1edfng, ta s\u1ebd r\u00fat kh\u1ecfi m\u1ed1i quan h\u1ec7 nh\u01b0 m\u1ed9t c\u00e1ch \u0111\u1ec3 ch\u0103m s\u00f3c h\u1ec7 th\u1ea7n kinh c\u1ee7a m\u00ecnh, \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng b\u1ecb \u201cch\u00ecm \u0111\u1eafm\u201d b\u1edfi nh\u1eefng c\u1ea3m x\u00fac m\u00e0 ta kh\u00f4ng mu\u1ed1n c\u1ea3m nh\u1eadn.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hi\u1ec3u v\u1ec1 s\u1ef1 c\u1ed9ng h\u01b0\u1edfng l\u00e0 ch\u00eca kh\u00f3a n\u1ebfu ch\u00fang ta mu\u1ed1n h\u1ecdc c\u00e1ch kh\u00f4ng quay l\u01b0ng l\u1ea1i v\u1edbi ch\u00ednh m\u00ecnh, v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, v\u00e0 c\u00e1c th\u00e2n ch\u1ee7 c\u1ee7a m\u00ecnh (n\u1ebfu ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p c\u1ee7a b\u1ea1n l\u00e0 h\u1ed7 tr\u1ee3 ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c ch\u1eefa l\u00e0nh v\u00e0 c\u1ea3m nh\u1eadn).<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Kh\u00e1i ni\u1ec7m #2: S\u1ef1 \u1ea5m \u00e1p t\u1ef1 th\u00e2n<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">B\u1ea1n \u0111\u00e3 bao gi\u1edd \u0111\u1ec3 \u00fd th\u1ea5y nh\u1eefng \u0111\u1ee9a tr\u1ebb (ho\u1eb7c th\u1eadm ch\u00ed c\u1ea3 nh\u1eefng lo\u00e0i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt c\u00f3 v\u00fa kh\u00f4ng ph\u1ea3i con ng\u01b0\u1eddi) mang theo nh\u1eefng con th\u00fa nh\u1ed3i b\u00f4ng nh\u1ecf ho\u1eb7c m\u1ed9t t\u1ea5m ch\u0103n b\u00ean m\u00ecnh m\u1ecdi l\u00fac m\u1ecdi n\u01a1i ch\u01b0a? \u0110\u00e2y th\u01b0\u1eddng l\u00e0 m\u1ed9t chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ec3 nh\u1eefng \u0111\u1ee9a tr\u1ebb nh\u1ecf c\u00f3 th\u00eam s\u1ef1 \u1ea5m \u00e1p m\u00e0 ch\u00fang kh\u00f4ng nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ch\u0103m s\u00f3c ch\u00ednh c\u1ee7a m\u00ecnh. N\u1ebfu con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 ho\u00e0n to\u00e0n l\u00e0m ch\u00fang ta th\u1ea5t v\u1ecdng, th\u00ec th\u01b0\u1eddng ch\u00ednh nh\u1eefng \u0111\u1ed9ng v\u1eadt nh\u1ecf b\u00e9 (bao g\u1ed3m c\u1ea3 th\u00fa nh\u1ed3i b\u00f4ng ho\u1eb7c nh\u1eefng v\u1eadt d\u1ee5ng v\u00f4 tri v\u00f4 gi\u00e1c mang l\u1ea1i s\u1ef1 an \u1ee7i) c\u00f3 th\u1ec3 h\u1ed7 tr\u1ee3 ch\u00fang ta c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3m gi\u00e1c g\u1eafn k\u1ebft, \u1ea5m \u00e1p v\u00e0 t\u00ecnh c\u1ea3m.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0110\u01b0\u01a1ng nhi\u00ean l\u00e0 ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 \u1ea5m \u00e1p theo nh\u1eefng c\u00e1ch kh\u00e1c \u2013 c\u00f3 th\u1ec3 t\u1eeb \u0111\u1ed9ng v\u1eadt, c\u00e2y c\u1ecf, hay c\u00e1c tr\u1ea3i nghi\u1ec7m thi\u00eang li\u00eang \u2013 nh\u01b0ng tr\u1ea3i nghi\u1ec7m nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 \u1ea5m \u00e1p t\u1eeb con ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 v\u00f4 c\u00f9ng quan tr\u1ecdng \u0111\u1ec3 n\u00e3o b\u1ed9 c\u1ee7a ch\u00fang ta ph\u00e1t tri\u1ec3n m\u1ed9t c\u00e1ch v\u1eefng ch\u1eafc s\u1ef1 \u1ea5m \u00e1p t\u1ef1 th\u00e2n &#8211; y\u1ebfu t\u1ed1 c\u1ee7a c\u00e1c g\u1eafn b\u00f3 an to\u00e0n, th\u00f4ng qua vi\u1ec7c x\u00e2y d\u1ef1ng c\u00e1c s\u1ee3i th\u1ea7n kinh v\u1ec1 s\u1ef1 g\u1eafn b\u00f3 trong n\u00e3o b\u1ed9.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Trong th\u1ebf gi\u1edbi ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y, c\u00f3 nhi\u1ec1u truy\u1ec1n th\u1ed1ng cho r\u1eb1ng s\u1ef1 \u1ea5m \u00e1p d\u00e0nh cho b\u1ea3n th\u00e2n l\u00e0 \u00edch k\u1ef7 ho\u1eb7c t\u1ed9i l\u1ed7i. Ch\u00fang ta th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c khuy\u1ebfn kh\u00edch lan t\u1ecfa s\u1ef1 \u1ea5m \u00e1p ra b\u00ean ngo\u00e0i, nh\u01b0 l\u00f2ng tr\u1eafc \u1ea9n \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c ho\u1eb7c \u0111\u1ed1i v\u1edbi th\u1ebf gi\u1edbi, nh\u01b0ng l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3nh b\u00e1o r\u1eb1ng kh\u00f4ng n\u00ean h\u01b0\u1edbng \u201cqu\u00e1 nhi\u1ec1u\u201d s\u1ef1 \u1ea5m \u00e1p n\u00e0y v\u00e0o b\u1ea3n th\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Theo \u00fd ki\u1ebfn \u200b\u200bkhi\u00eam t\u1ed1n c\u1ee7a t\u00f4i, v\u0103n h\u00f3a ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y thi\u1ebfu s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft v\u1ec1 t\u00e1c h\u1ea1i s\u00e2u s\u1eafc c\u1ee7a s\u1ef1 c\u00f4 \u0111\u01a1n \u0111\u1ed1i v\u1edbi con ng\u01b0\u1eddi, v\u00e0 t\u1ea7m quan tr\u1ecdng c\u1ee7a vi\u1ec7c h\u1ecdc c\u00e1ch nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng s\u1ef1 \u1ea5m \u00e1p cho ch\u00ednh m\u00ecnh. T\u00f4i g\u1ecdi tr\u1ea1ng th\u00e1i h\u1ec7 th\u1ea7n kinh c\u1ee7a ch\u00fang ta khi kh\u00f4ng nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee7 s\u1ef1 \u1ea5m \u00e1p v\u00e0 ch\u01b0a n\u1ed9i t\u00e2m h\u00f3a \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 t\u1ef1 nh\u1eadn th\u1ee9c \u0111\u1ea7y y\u00eau th\u01b0\u01a1ng, l\u00e0 \u201cn\u1ed7i c\u00f4 \u0111\u01a1n \u0111\u00e1ng b\u00e1o \u0111\u1ed9ng\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1ch th\u1ee9c v\u00e0 l\u00fd do t\u1ea1i sao b\u1ed9 n\u00e3o con ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7n s\u1ef1 \u1ea5m \u00e1p l\u00e0 l\u00fd do ch\u00ednh khi\u1ebfn li\u1ec7u ph\u00e1p ch\u1eefa l\u00e0nh c\u1ed9ng h\u01b0\u1edfng gi\u00fap \u0111\u1ecbnh h\u00ecnh l\u1ea1i h\u1ec7 th\u1ea7n kinh c\u1ee7a ch\u00fang ta, h\u01b0\u1edbng t\u1edbi l\u00f2ng t\u1ed1t v\u00e0 kh\u1ea3 n\u0103ng ph\u1ee5c h\u1ed3i.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">S\u1ef1 \u1ea5m \u00e1p t\u1ef1 th\u00e2n l\u00e0 s\u1ef1 t\u00edch h\u1ee3p v\u00e0 n\u1ed9i t\u00e2m h\u00f3a nh\u1eefng tr\u1ea3i nghi\u1ec7m v\u1ec1 t\u00ecnh y\u00eau th\u01b0\u01a1ng, s\u1ef1 hi\u1ec7n di\u1ec7n, s\u1ef1 th\u1ea5u hi\u1ec3u v\u00e0 l\u00f2ng t\u1ed1t \u0111\u1ebfn t\u1eeb ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. N\u1ebfu ch\u00fang ta ch\u01b0a nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u n\u00e0y khi c\u00f2n nh\u1ecf, ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ef1 x\u00e2y d\u1ef1ng n\u00f3 th\u00f4ng qua vi\u1ec7c nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng s\u1ef1 t\u1ef1 nh\u1eadn th\u1ee9c \u0111\u1ea7y y\u00eau th\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a ch\u00ednh m\u00ecnh.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Kh\u00e1i ni\u1ec7m #3: Kh\u1ea3 bi\u1ebfn th\u1ea7n kinh (t\u00ednh d\u1ebbo c\u1ee7a n\u00e3o b\u1ed9) l\u00e0 c\u00f3 th\u1eadt<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u1ea1i sao vi\u1ec7c hi\u1ec3u c\u00e1ch b\u1ed9 n\u00e3o ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng l\u1ea1i quan tr\u1ecdng \u0111\u1ed1i v\u1edbi qu\u00e1 tr\u00ecnh ch\u1eefa l\u00e0nh? B\u1edfi v\u00ec t\u00ednh d\u1ebbo c\u1ee7a h\u1ec7 th\u1ea7n kinh l\u00e0 n\u1ec1n t\u1ea3ng c\u1ee7a hy v\u1ecdng. Khoa h\u1ecdc cho th\u1ea5y c\u00e1c t\u1ebf b\u00e0o th\u1ea7n kinh c\u00f3 th\u1ec3 t\u00ecm th\u1ea5y nh\u1eefng k\u1ebft n\u1ed1i ho\u00e0n to\u00e0n m\u1edbi gi\u1eefa c\u00e1c nh\u00e1nh c\u1ee7a ch\u00fang, c\u00e1c th\u1ee5 th\u1ec3 m\u1edbi cho ch\u1ea5t d\u1eabn truy\u1ec1n th\u1ea7n kinh, v\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ee7ng c\u1ed1 c\u00e1c k\u1ebft n\u1ed1i th\u00f4ng qua luy\u1ec7n t\u1eadp. Ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u00e1c s\u1ee3i th\u1ea7n kinh m\u1edbi \u0111\u1ec3 gi\u1eef h\u1ea1ch h\u1ea1nh nh\u00e2n, \u0111\u1ec3 \u00f4m gi\u1eef c\u1ea3m x\u00fac c\u1ee7a ch\u00ednh m\u00ecnh.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">V\u00ec con ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 lo\u00e0i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt c\u00f3 t\u00ednh x\u00e3 h\u1ed9i s\u00e2u s\u1eafc, n\u00ean c\u00e1c m\u1ea1ch g\u1eafn k\u1ebft c\u1ee7a ch\u00fang ta l\u00e0 nh\u1eefng m\u1ea1ch c\u00f3 t\u00ednh d\u1ebbo th\u1ea7n kinh cao nh\u1ea5t. Ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e1t tri\u1ec3n kh\u1ea3 n\u0103ng t\u1ef1 y\u00eau th\u01b0\u01a1ng v\u00e0 c\u1ed9ng h\u01b0\u1edfng, b\u1ea5t k\u1ec3 tu\u1ed5i t\u00e1c, b\u1ea5t k\u1ec3 khuynh h\u01b0\u1edbng di truy\u1ec1n, v\u00e0 b\u1ea5t k\u1ec3 ta \u0111\u00e3 c\u1ea3m th\u1ea5y t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn m\u1ee9c n\u00e0o. T\u00ednh d\u1ebbo c\u1ee7a th\u1ea7n kinh l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 th\u1eadt khoa h\u1ecdc. B\u1ed9 n\u00e3o c\u1ee7a ch\u00fang ta th\u1ef1c s\u1ef1 c\u00f3 th\u1ec3 thay \u0111\u1ed5i.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Kh\u00e1i ni\u1ec7m #4: M\u1ea1ng l\u01b0\u1edbi Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 M\u1eb7c \u0111\u1ecbnh<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc v\u1eabn \u0111ang ti\u1ebfp t\u1ee5c kh\u00e1m ph\u00e1 nh\u1eefng b\u00ed \u1ea9n c\u1ee7a M\u1ea1ng l\u01b0\u1edbi Ch\u1ebf \u0110\u1ed9 M\u1eb7c \u0110\u1ecbnh (Default Mode Network \u2013 DMN), nh\u01b0ng ta bi\u1ebft ch\u1eafc r\u1eb1ng DMN ch\u1ecbu tr\u00e1ch nhi\u1ec7m t\u00edch h\u1ee3p nh\u1eefng tr\u1ea3i nghi\u1ec7m m\u1edbi. N\u00f3 gi\u1ed1ng nh\u01b0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi th\u1ee3 may, kh\u00e2u v\u00e1 l\u1ea1i v\u00e0 t\u1ea1o n\u00ean c\u1ea3m th\u1ee9c c\u1ee7a ch\u00fang ta v\u1ec1 b\u1ea3n th\u00e2n: ta l\u00e0 ai v\u00e0 ta g\u1eafn k\u1ebft x\u00e3 h\u1ed9i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o &#8211; n\u00f3 k\u1ec3 c\u00e2u chuy\u1ec7n ta l\u00e0 ai. DMN l\u00e0 \u201cti\u1ebfng n\u00f3i b\u00ean trong\u201d c\u1ee7a ta \u2014 ti\u1ebfng n\u00f3i c\u1ee7a DMN v\u1ec1 b\u1ea3n ch\u1ea5t l\u00e0 c\u1ea3m th\u1ee9c c\u1ee7a ch\u00fang ta v\u1ec1 b\u1ea3n th\u00e2n, \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ea3n chi\u1ebfu l\u1ea1i v\u1edbi ch\u00ednh ch\u00fang ta gi\u1ed1ng nh\u01b0 m\u1ed9t gi\u1ecdng n\u00f3i k\u1ec3 v\u1edbi ta v\u1ec1 ch\u00ednh m\u00ecnh, v\u1ec1 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u ta \u0111\u00e3 qu\u00ean, nh\u1eefng sai l\u1ea7m ta \u0111\u00e3 m\u1eafc ph\u1ea3i, v.v.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">DMN ch\u1ecbu \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng r\u1ea5t m\u1ea1nh b\u1edfi sang ch\u1ea5n. M\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u00e0ng tr\u1ea3i qua nhi\u1ec1u sang ch\u1ea5n, th\u00ec M\u1ea1ng L\u01b0\u1edbi Ch\u1ebf \u0110\u1ed9 M\u1eb7c \u0110\u1ecbnh c\u1ee7a h\u1ecd c\u00e0ng mang \u0111\u1eadm t\u00ednh x\u1ea5u h\u1ed5 v\u00e0 t\u1ef1 ch\u1ec9 tr\u00edch. C\u00e1c nh\u00e0 t\u00e2m l\u00fd h\u1ecdc \u0111\u00f4i khi g\u1ecdi c\u00e1ch t\u1ef1 ch\u1ec9 tr\u00edch n\u00e0y l\u00e0 \u201cnh\u1eadn th\u1ee9c ti\u00eau c\u1ef1c v\u1ec1 b\u1ea3n th\u00e2n\u201d (negative self-cognition). Nh\u1edd c\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u ch\u1ee5p n\u00e3o fMRI, ch\u00fang ta bi\u1ebft r\u1eb1ng ti\u1ebfng n\u00f3i n\u00e0y tr\u1edf n\u00ean kh\u1eafc nghi\u1ec7t h\u01a1n khi tr\u1ea3i qua sang ch\u1ea5n. \u201cM\u00ecnh kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c sinh ra.\u201d \u201cGi\u00e1 nh\u01b0 m\u00ecnh \u0111\u00e3 kh\u00f4ng l\u00e0m \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3.\u201d &#8211; Nh\u1eefng s\u1ef1 t\u1ef1 ph\u00e1n x\u00e9t n\u00e0y kh\u00f4ng ph\u1ea3i b\u1ea9m sinh. Nh\u1eefng tr\u1ea3i nghi\u1ec7m sang ch\u1ea5n l\u00e0m cho n\u00e3o b\u1ed9 c\u1ee7a ch\u00fang ta tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t \u201cng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n c\u00f9ng nh\u00e0\u201d h\u00e0 kh\u1eafc v\u00e0 kh\u00f3 chung s\u1ed1ng.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0110i\u1ec1u b\u1ea5t ng\u1edd l\u00e0, DMN th\u1ef1c ra \u0111ang c\u1ed1 g\u1eafng gi\u00fap ta. N\u00f3 c\u1ed1 \u201cv\u00e1\u201d l\u1ea1i ch\u00fang ta, \u0111\u1ec3 ta bi\u1ebft m\u00ecnh tr\u1ea3i nghi\u1ec7m b\u1ea3n th\u00e2n nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o trong th\u1ebf gi\u1edbi n\u00e0y, d\u1ef1a tr\u00ean nh\u1eefng g\u00ec ta h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1ec1 con ng\u01b0\u1eddi c\u1ee7a m\u00ecnh v\u00e0 nh\u1eefng g\u00ec m\u00ecnh x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng c\u00f3. N\u00f3 c\u1ed1 gi\u1eef cho ta an to\u00e0n, \u0111\u1ec3 ta kh\u00f4ng c\u00f2n b\u1ecb b\u1ea5t ng\u1edd n\u1eefa, \u0111\u1ec3 ta kh\u00f4ng l\u1eb7p l\u1ea1i sai l\u1ea7m l\u1ea7n n\u1eefa.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">H\u1ecdc c\u00e1ch ch\u1eefa l\u00e0nh m\u1ed9t DMN kh\u1eafc nghi\u1ec7t v\u00e0 v\u1ee5n v\u1ee1 th\u00f4ng qua s\u1ef1 c\u1ed9ng h\u01b0\u1edfng (resonance) l\u00e0 m\u1ed9t \u00fd ni\u1ec7m quan tr\u1ecdng \u0111\u1ec3 ki\u1ebfn t\u1ea1o m\u1ed9t b\u1ed9 n\u00e3o \u1ea5m \u00e1p h\u01a1n.&nbsp; Nh\u01b0ng tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft, ch\u00fang ta c\u1ea7n hi\u1ec3u, ho\u00e0n to\u00e0n c\u00f3 l\u00fd do cho con ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 ta \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh. DMN \u201ct\u1ea5n c\u00f4ng\u201d ta v\u00ec n\u00f3 \u0111ang c\u1ed1 gi\u00fap ta, ch\u1ec9 l\u00e0 n\u00f3 c\u1ea7n h\u1ecdc nh\u1eefng c\u00e2u chuy\u1ec7n m\u1edbi.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Kh\u00e1i ni\u1ec7m #5: B\u00e1n c\u1ea7u n\u00e3o tr\u00e1i v\u00e0 ph\u1ea3i<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">B\u1ed9 n\u00e3o c\u00f3 h\u00ecnh d\u1ea1ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 m\u1ed9t qu\u1ea3 \u00f3c ch\u00f3, v\u1edbi m\u1ed9t b\u00ean tr\u00e1i v\u00e0 m\u1ed9t b\u00ean ph\u1ea3i g\u1ea7n nh\u01b0 l\u00e0 h\u00ecnh \u1ea3nh ph\u1ea3n chi\u1ebfu c\u1ee7a nhau, \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 b\u00e1n c\u1ea7u n\u00e3o tr\u00e1i v\u00e0 b\u00e1n c\u1ea7u n\u00e3o ph\u1ea3i. Hai b\u00e1n c\u1ea7u n\u00e3o kh\u00e1c nhau v\u1ec1 lo\u1ea1i ch\u1ea5t d\u1eabn truy\u1ec1n th\u1ea7n kinh m\u00e0 ch\u00fang s\u1eed d\u1ee5ng, c\u1ea5u tr\u00fac v\u0129 m\u00f4 (c\u00e1ch c\u00e1c t\u1ebf b\u00e0o th\u1ea7n kinh \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed5 ch\u1ee9c th\u00e0nh nh\u00f3m) v\u00e0 c\u1ea5u tr\u00fac vi m\u00f4 (c\u00e1ch c\u00e1c t\u1ebf b\u00e0o th\u1ea7n kinh ti\u1ebfp x\u00fac v\u1edbi nhau).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">R\u1ea5t d\u1ec5 \u0111\u1ec3 ch\u00fang ta r\u01a1i v\u00e0o l\u1ed1i suy ngh\u0129 nh\u1ecb nguy\u00ean v\u00e0 t\u00e1ch bi\u1ec7t hai b\u00e1n c\u1ea7u trong t\u00e2m tr\u00ed, nh\u01b0ng ch\u00fang lu\u00f4n ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u00f9ng nhau.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0110\u1ed1i v\u1edbi b\u00e1n c\u1ea7u n\u00e3o tr\u00e1i, c\u00e1c sinh v\u1eadt s\u1ed1ng kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c coi nh\u01b0 c\u00e1c c\u00f4ng c\u1ee5 ho\u1eb7c c\u00e1c ch\u1ee9c n\u0103ng. \u0110\u1ed1i v\u1edbi b\u00e1n c\u1ea7u n\u00e3o ph\u1ea3i, con ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 nh\u1eefng linh h\u1ed3n, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u n\u1eafm gi\u1eef ki\u1ebfn \u200b\u200bth\u1ee9c v\u00e0 tr\u00ed tu\u1ec7, v\u00e0 \u0111i\u1ec1u quan tr\u1ecdng l\u00e0 c\u00e1ch m\u1ed9t t\u1eadp th\u1ec3 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng m\u00e0 v\u1eabn gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfng n\u00f3i \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o c\u1ee7a m\u1ed7i c\u00e1 nh\u00e2n.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0110\u00e2y l\u00e0 s\u01a1 \u0111\u1ed3 v\u1ec1 s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t gi\u1eefa hai b\u00e1n c\u1ea7u:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">B\u00e1n c\u1ea7u n\u00e3o tr\u00e1i quan t\u00e2m nhi\u1ec1u nh\u1ea5t \u0111\u1ebfn nh\u1eefng g\u00ec ch\u00fang ta l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c &#8211; n\u00f3 theo d\u00f5i v\u00e0 \u0111\u00e1nh d\u1ea5u \u201cHo\u00e0n th\u00e0nh\u201d v\u00e0o danh s\u00e1ch nh\u1eefng vi\u1ec7c c\u1ea7n l\u00e0m.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">B\u00e1n c\u1ea7u n\u00e3o ph\u1ea3i quan t\u00e2m nhi\u1ec1u nh\u1ea5t \u0111\u1ebfn c\u00e1ch ch\u00fang ta \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f3n nh\u1eadn v\u00e0 k\u1ebft n\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. C\u00f3 bao nhi\u00eau ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c trong c\u0103n ph\u00f2ng n\u00e0y c\u00f3 k\u1ebft n\u1ed1i v\u1edbi t\u00f4i? L\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o t\u00f4i c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00f3ng g\u00f3p v\u00e0 thu\u1ed9c v\u1ec1 h\u1ec7 sinh th\u00e1i ph\u1ee9c t\u1ea1p n\u00e0y?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u1ed9t ph\u1ea7n quan tr\u1ecdng m\u00e0 ta c\u1ea7n hi\u1ec3u v\u1ec1 s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t gi\u1eefa hai b\u00e1n c\u1ea7u n\u1eb1m \u1edf nh\u1eadn th\u1ee9c t\u1eadp trung v\u00e0o c\u01a1 th\u1ec3 \u2013 ch\u00fang ta t\u00ecm th\u1ea5y nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u qu\u00fd gi\u00e1 v\u00e0 \u00fd ngh\u0129a to l\u1edbn khi quan s\u00e1t \u200b\u200bc\u1ea3m x\u00fac th\u00f4ng qua c\u01a1 th\u1ec3. M\u1ed9t l\u00fd do kh\u00e1c khi\u1ebfn ch\u00fang ta ch\u00fa \u00fd \u0111\u1ebfn c\u01a1 th\u1ec3 l\u00e0 b\u1edfi \u0111\u1ea5y l\u00e0 c\u00e1ch ch\u00fang ta bi\u1ebft m\u00ecnh \u0111ang \u1edf b\u00e1n c\u1ea7u n\u00e3o ph\u1ea3i. Trong b\u00e1n c\u1ea7u n\u00e3o ph\u1ea3i c\u00f3 t\u00edch h\u1ee3p m\u1ed9t t\u1ea5m b\u1ea3n \u0111\u1ed3 c\u01a1 th\u1ec3. N\u00f3 c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng gi\u1ea3i m\u00e3 c\u00e1c th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p \u0111ang \u0111\u1ebfn v\u1edbi ch\u00fang ta, g\u00e1n cho ch\u00fang nh\u1eefng t\u1eeb ng\u1eef ch\u1ec9 c\u1ea3m x\u00fac, v\u00e0 hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ph\u1ea7n n\u00e0o \u0111\u00f3 nh\u1eefng khao kh\u00e1t s\u00e2u s\u1eafc n\u1eb1m \u1edf g\u1ed1c r\u1ec5 c\u1ee7a nh\u1eefng c\u1ea3m x\u00fac s\u00e2u s\u1eafc.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">B\u00e1n c\u1ea7u n\u00e3o tr\u00e1i c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng r\u1ea5t h\u1ea1n ch\u1ebf trong vi\u1ec7c li\u00ean h\u1ec7 gi\u1eefa h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng v\u00e0 h\u1ec7 qu\u1ea3. C\u1ea3m x\u00fac ch\u1ec9 l\u00e0 nh\u1eefng th\u1ee9 b\u1ea5t ti\u1ec7n, ch\u00fang c\u1ea3n tr\u1edf, l\u00e0m ch\u00fang ta \u0111au b\u1ee5ng, ch\u00fang kh\u00f4ng quan tr\u1ecdng v\u00e0 \u0111\u01a1n gi\u1ea3n c\u1ea7n ph\u1ea3i ch\u1ea5m d\u1ee9t. Ch\u1ec9 khi \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebft n\u1ed1i v\u1edbi b\u00e1n c\u1ea7u n\u00e3o ph\u1ea3i, b\u00e1n c\u1ea7u n\u00e3o tr\u00e1i m\u1edbi bi\u1ebft ho\u1eb7c hi\u1ec3u nh\u1eefng m\u00f3n qu\u00e0 tuy\u1ec7t v\u1eddi m\u00e0 c\u1ea3m x\u00fac v\u00e0 c\u01a1 th\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 mang l\u1ea1i cho ch\u00fang ta trong vi\u1ec7c hi\u1ec7n th\u1ef1c ho\u00e1 \u01b0\u1edbc m\u01a1 c\u1ee7a m\u00ecnh.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ef1a ch\u1ecdn c\u00e1ch s\u1ed1ng v\u00e0 nh\u1eadn th\u1ee9c th\u1ebf gi\u1edbi t\u00f9y thu\u1ed9c v\u00e0o m\u1ee9c \u0111\u1ed9 ch\u00fang ta nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 c\u1ed9ng h\u01b0\u1edfng.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Vi\u1ec7c chuy\u1ec3n sang b\u00e1n c\u1ea7u n\u00e3o ph\u1ea3i ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ef1c hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c khi ch\u00fang ta nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 c\u1ed9ng h\u01b0\u1edfng. \u0110\u00f3 l\u00e0 l\u00fd do t\u1ea1i sao s\u1ef1 c\u1ed9ng h\u01b0\u1edfng l\u1ea1i r\u1ea5t QUAN TR\u1eccNG trong vi\u1ec7c ch\u1eefa l\u00e0nh t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Kh\u00e1i ni\u1ec7m #6: Nh\u1eadn th\u1ee9c l\u1ea5y c\u01a1 th\u1ec3 l\u00e0m tr\u1ecdng t\u00e2m<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">C\u00f3 m\u1ed9t s\u1ed1 l\u00fd do khi\u1ebfn ch\u00fang ta \u0111\u00f3ng c\u01a1 th\u1ec3 c\u1ee7a m\u00ecnh l\u1ea1i. Ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 h\u1ecdc th\u00f3i quen n\u00e0y t\u1eeb cha m\u1eb9. V\u00e0\/ho\u1eb7c t\u1eeb nh\u1eefng tr\u1ea3i nghi\u1ec7m r\u1ea5t kh\u00f3 kh\u0103n \u0111\u00e3 x\u1ea3y \u0111\u1ebfn v\u00e0 g\u00e2y t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn M\u1ea1ng l\u01b0\u1edbi Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 M\u1eb7c \u0111\u1ecbnh, v\u00e0 t\u1eeb \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ea3n tr\u1edf ch\u00fang ta ti\u1ebfp c\u1eadn c\u00e1c c\u1ea3m gi\u00e1c c\u1ee7a c\u01a1 th\u1ec3.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">C\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1ch \u0111\u1ec3 k\u1ebft n\u1ed1i v\u1edbi c\u01a1 th\u1ec3 l\u00e0 h\u1ecdc c\u00e1ch tr\u00f2 chuy\u1ec7n v\u1edbi ch\u00ednh m\u00ecnh b\u1eb1ng ng\u00f4n ng\u1eef c\u1ed9ng h\u01b0\u1edfng. Ng\u00f4n ng\u1eef c\u1ed9ng h\u01b0\u1edfng l\u00e0 ng\u00f4n ng\u1eef mang \u0111\u1ebfn cho con ng\u01b0\u1eddi c\u1ea3m gi\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5u hi\u1ec3u. Lo\u1ea1i ng\u00f4n ng\u1eef n\u00e0y bao g\u1ed3m: t\u1ef1 h\u1ecfi v\u00e0 g\u1ecdi t\u00ean c\u1ea3m x\u00fac (k\u1ec3 c\u1ea3 ch\u1eedi th\u1ec1 n\u1ebfu c\u1ea7n); nh\u1eefng \u01b0\u1edbc m\u01a1, khao kh\u00e1t, c\u00e1c nhu c\u1ea7u s\u00e2u s\u1eafc ph\u00eda sau c\u00e1c c\u1ea3m x\u00fac; c\u00e1c c\u1ea3m gi\u00e1c trong c\u01a1 th\u1ec3; c\u00e1c ph\u00e9p \u1ea9n d\u1ee5 m\u1edbi, tr\u00ed t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng h\u00ecnh \u1ea3nh, v\u00e0 th\u01a1 ca.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">(Ngo\u00e0i l\u1ec1 th\u00ec \u0111\u00e2y c\u0169ng l\u00e0 l\u00fd do v\u00ec sao c\u00e1c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a li\u1ec7u ph\u00e1p tr\u1ecb li\u1ec7u Ch\u00f2m sao (constellation) l\u1ea1i \u0111\u1eb9p \u0111\u1ebd \u0111\u1ebfn v\u1eady: ta \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, nh\u01b0ng trong c\u01a1 th\u1ec3 c\u1ee7a ch\u00ednh m\u00ecnh, cho ph\u00e9p c\u01a1 th\u1ec3 tr\u1ea3i nghi\u1ec7m nh\u1eefng c\u1ea3m x\u00fac m\u1ea1nh m\u1ebd kh\u00f4ng ph\u1ea3i c\u1ee7a ta m\u1ed9t c\u00e1ch an to\u00e0n. Gi\u1ed1ng nh\u01b0 nh\u1eefng b\u00e0i t\u1eadp th\u1ec3 d\u1ee5c cho k\u1ef9 n\u0103ng nh\u1eadn th\u1ee9c l\u1ea5y c\u01a1 th\u1ec3 l\u00e0m tr\u1ecdng t\u00e2m)<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Kh\u00e1i ni\u1ec7m #7: D\u00e2y th\u1ea7n kinh ph\u1ebf v\u1ecb<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">C\u00f3 l\u1ebd b\u1ea1n \u0111\u00e3 nghe n\u00f3i v\u1ec1 l\u00fd thuy\u1ebft \u0111a d\u00e2y th\u1ea7n kinh ph\u1ebf v\u1ecb, c\u00f4ng tr\u00ecnh nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ee7a Stephen Porges, v\u1ec1 ph\u1ea3n \u1ee9ng chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u &#8211; b\u1ecf ch\u1ea1y &#8211; t\u00ea li\u1ec7t &#8211; ph\u1ee5c t\u00f9ng &#8211; v.v.? D\u00e2y th\u1ea7n kinh ph\u1ebf v\u1ecb l\u00e0 m\u1ed9t b\u00f3 s\u1ee3i th\u1ea7n kinh kh\u1ed5ng l\u1ed3 ch\u1ea1y t\u1eeb s\u00e0n ch\u1eadu \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea7u v\u00e0 ki\u1ec3m so\u00e1t ph\u1ea7n l\u1edbn tr\u1ea3i nghi\u1ec7m s\u1ed1ng v\u00e0 c\u1ea3m gi\u00e1c an to\u00e0n v\u00e0 thu\u1ed9c v\u1ec1 c\u1ee7a ch\u00fang ta, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 trong c\u00e1ch ch\u00fang ta li\u00ean h\u1ec7 v\u1edbi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Thu\u1eadt ng\u1eef \u201cph\u1ebf v\u1ecb b\u1ee5ng\u201d \u0111\u1ec1 c\u1eadp \u0111\u1ebfn tr\u1ea1ng th\u00e1i c\u1ee7a h\u1ec7 th\u1ea7n kinh khi ch\u00fang ta c\u1ea3m th\u1ea5y an to\u00e0n v\u00e0 c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb. \u0110\u1eb7c bi\u1ec7t trong v\u0103n h\u00f3a ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y, ng\u01b0\u1eddi ta th\u01b0\u1eddng tin r\u1eb1ng b\u1ed9 n\u00e3o trong h\u1ed9p s\u1ecd l\u00e0 to\u00e0n tri v\u00e0 n\u1eafm quy\u1ec1n ki\u1ec3m so\u00e1t m\u1ecdi th\u1ee9, bao g\u1ed3m c\u1ea3 vi\u1ec7c bi\u1ebft khi n\u00e0o ch\u00fang ta an to\u00e0n hay kh\u00f4ng. Nh\u01b0ng th\u1ef1c t\u1ebf, ch\u1ec9 c\u00f3 10% s\u1ee3i th\u1ea7n kinh ph\u1ebf v\u1ecb ch\u1ea1y xu\u1ed1ng d\u01b0\u1edbi; 90% s\u1ee3i c\u00f2n l\u1ea1i ch\u1ea1y l\u00ean n\u00e3o t\u1eeb c\u01a1 th\u1ec3, cung c\u1ea5p cho ch\u00fang ta nh\u1eefng th\u00f4ng tin quan tr\u1ecdng v\u1ec1 th\u1ebf gi\u1edbi v\u00e0 nh\u1eefng g\u00ec l\u00e0 an to\u00e0n (v\u00e0 kh\u00f4ng an to\u00e0n).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 ch\u00fang ta kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ef1 m\u00ecnh ra l\u1ec7nh cho b\u1ea3n th\u00e2n c\u1ea3m th\u1ea5y nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o. Ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 hi\u1ec7n di\u1ec7n, gi\u1ea3i m\u00e3, gi\u1eef v\u00e0 c\u1ed9ng h\u01b0\u1edfng v\u1edbi nh\u1eefng g\u00ec m\u00ecnh c\u1ea3m th\u1ea5y, nh\u01b0ng ch\u00fang ta kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ef1 b\u1ea3o m\u00ecnh ph\u1ea3i h\u1ea1nh ph\u00fac khi \u0111ang bu\u1ed3n. N\u1ebfu ch\u00fang ta \u1edf tr\u1ea1ng th\u00e1i trung l\u1eadp, c\u00f3 quan h\u1ec7 x\u00e3 h\u1ed9i t\u1ed1t, th\u01b0 gi\u00e3n v\u00e0 b\u00ecnh \u1ed5n, th\u00ec th\u1ef1c ra ch\u00fang ta c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ef1 \u0111\u01b0a m\u00ecnh v\u00e0o m\u1ed9t tr\u1ea1ng th\u00e1i \u00fd th\u1ee9c kh\u00e1c. Nh\u01b0ng khi ch\u00fang ta \u0111ang b\u1ecb k\u00edch ho\u1ea1t th\u00ec kh\u00f4ng.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Khi b\u1ecb k\u00edch ho\u1ea1t, \u0111i\u1ec1u ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m l\u00e0 t\u1ea1o ra s\u1ef1 c\u1ed9ng h\u01b0\u1edfng trong tr\u1ea3i nghi\u1ec7m c\u1ea3m x\u00fac c\u1ee7a m\u00ecnh. Ch\u00fang ta t\u00e1i c\u1ea5u tr\u00fac b\u00e1n c\u1ea7u n\u00e3o ph\u1ea3i \u0111\u1ec3 c\u00e1c t\u1ebf b\u00e0o c\u1ee7a ch\u00fang ta bi\u1ebft r\u1eb1ng t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c th\u00f4ng \u0111i\u1ec7p c\u1ee7a ch\u00fang \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfp nh\u1eadn. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y gi\u00fap ch\u00fang b\u00ecnh t\u0129nh l\u1ea1i. Khi ch\u00fang ta c\u00f3 c\u1ea3m nh\u1eadn v\u1ec1 s\u1ef1 an to\u00e0n \u1edf d\u00e2y th\u1ea7n kinh ph\u1ebf v\u1ecb, c\u01a1 th\u1ec3 ch\u00fang ta s\u1ebd thay \u0111\u1ed5i \u2013 ch\u00fang ta nh\u00ecn r\u00f5 h\u01a1n, nghe r\u00f5 h\u01a1n. Ch\u00fang ta gi\u1ea3i m\u00e3, hi\u1ec3u r\u00f5 h\u01a1n v\u00e0 c\u00f3 c\u1ea3m gi\u00e1c an to\u00e0n c\u1ea3 v\u1ec1 th\u1ec3 ch\u1ea5t l\u1eabn tinh th\u1ea7n.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">S\u1ef1 an to\u00e0n v\u1ec1 m\u1eb7t c\u1ea3m x\u00fac l\u00e0 c\u1ea7n thi\u1ebft \u0111\u1ec3 con ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. Hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1ch ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a d\u00e2y th\u1ea7n kinh ph\u1ebf v\u1ecb l\u00e0 ch\u00eca kh\u00f3a \u0111\u1ec3 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00f2ng tr\u1eafc \u1ea9n v\u00e0 s\u1ef1 th\u1ea5u hi\u1ec3u \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng tr\u1ea3i nghi\u1ec7m s\u1ee3 h\u00e3i, ph\u1ea3n \u1ee9ng chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u v\u00e0 b\u1ecf ch\u1ea1y, v\u00e0 tr\u1ea1ng th\u00e1i t\u00ea li\u1ec7t x\u1ea3y ra khi ch\u00fang ta kh\u00f4ng th\u1ec3 s\u1eed d\u1ee5ng ph\u1ea7n n\u00e3o l\u00fd tr\u00ed.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Kh\u00e1i ni\u1ec7m #8: Sang ch\u1ea5n l\u00e0 v\u1ec1 s\u1ef1 thi\u1ebfu \u0111\u1ed3ng h\u00e0nh<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sang ch\u1ea5n kh\u00f4ng nh\u1ea5t thi\u1ebft ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t v\u1ee5 ch\u00e1y nh\u00e0, m\u1ed9t tr\u1eadn \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea5t, m\u1ed9t tai n\u1ea1n xe h\u01a1i, c\u0169ng kh\u00f4ng nh\u1ea5t thi\u1ebft ph\u1ea3i l\u00e0 b\u1ecb l\u1ea1m d\u1ee5ng ho\u1eb7c b\u1ecf m\u1eb7c. \u0110i\u1ec1u quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh xem m\u1ed9t s\u1ef1 ki\u1ec7n c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 sang ch\u1ea5n hay kh\u00f4ng l\u00e0 m\u1ee9c \u0111\u1ed9 ch\u00fang ta \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed3ng h\u00e0nh v\u1edbi s\u1ef1 th\u1ea5u hi\u1ec3u \u1ea5m \u00e1p trong ho\u1eb7c sau m\u1ed9t tr\u1ea3i nghi\u1ec7m t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u1ea7m quan tr\u1ecdng c\u1ee7a c\u00e1ch ch\u00fang ta \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f3n nh\u1eadn sau sang ch\u1ea5n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9ng minh b\u1eb1ng nghi\u00ean c\u1ee9u n\u0103m 2010 v\u1ec1 nh\u1eefng c\u1eadu b\u00e9 chi\u1ebfn binh Nepal. Nh\u1eefng c\u1eadu b\u00e9 tham gia cu\u1ed9c n\u1ed9i chi\u1ebfn v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e0o \u0111\u00f3n khi tr\u1edf v\u1ec1 v\u1edbi c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng \u0111\u00e3 c\u00f3 \u00edt d\u1ea5u hi\u1ec7u r\u1ed1i lo\u1ea1n c\u0103ng th\u1eb3ng sau sang ch\u1ea5n h\u01a1n. Nh\u01b0ng nh\u1eefng c\u1eadu b\u00e9 tham gia c\u00f9ng cu\u1ed9c chi\u1ebfn, chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u s\u00e1t c\u00e1nh v\u1edbi nh\u1eefng c\u1eadu b\u00e9 kh\u00e1c, v\u00e0 khi tr\u1edf v\u1ec1 b\u1ecb c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng quay l\u01b0ng l\u1ea1i c\u00f3 m\u1ee9c \u0111\u1ed9 r\u1ed1i lo\u1ea1n c\u0103ng th\u1eb3ng sau sang ch\u1ea5n cao h\u01a1n nhi\u1ec1u.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sang ch\u1ea5n \u0111\u1ec3 l\u1ea1i d\u1ea5u v\u1ebft trong n\u00e3o b\u1ed9 b\u1edfi v\u00ec nh\u1eefng k\u00fd \u1ee9c kh\u00f3 kh\u0103n\u2014nh\u1eefng kho\u1ea3nh kh\u1eafc ho\u1ea3ng s\u1ee3 kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i quy\u1ebft, khi ch\u00fang ta chuy\u1ec3n t\u1eeb s\u1ef1 t\u01b0\u01a1ng t\u00e1c x\u00e3 h\u1ed9i sang s\u1ef1 t\u00ea li\u1ec7t\u2014v\u1eabn c\u00f2n t\u1ed3n t\u1ea1i nh\u01b0 nh\u1eefng n\u00fat th\u1eaft ch\u1ea5n th\u01b0\u01a1ng trong tr\u00ed nh\u1edb con ng\u01b0\u1eddi. H\u1ea1ch h\u1ea1nh nh\u00e2n c\u00f3 s\u1ee9c m\u1ea1nh v\u1edbi tr\u00ed nh\u1edb nh\u01b0 m\u1ed9t ch\u1ea5t keo si\u00eau d\u00ednh, v\u00e0 khi n\u00f3 n\u1eafm b\u1eaft \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t k\u00fd \u1ee9c ch\u1ea5n th\u01b0\u01a1ng, n\u00f3 s\u1ebd gi\u1eef k\u00fd \u1ee9c \u0111\u00f3 m\u00e3i m\u00e3i trong hi\u1ec7n t\u1ea1i! N\u00f3 l\u00e0m \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 cu\u1ed9c s\u1ed1ng c\u1ee7a ch\u00fang ta v\u00e0 \u0111\u1ea3m b\u1ea3o s\u1ef1 an to\u00e0n cho ch\u00fang ta. N\u00f3 mu\u1ed1n ch\u00fang ta h\u1ecdc h\u1ecfi t\u1eeb kinh nghi\u1ec7m c\u1ee7a m\u00ecnh, n\u00ean n\u00f3 gi\u1eef cho nh\u1eefng tr\u1ea3i nghi\u1ec7m \u0111\u00f3 lu\u00f4n m\u1edbi m\u1ebb, t\u1ea1o ra nh\u1eefng bong b\u00f3ng sang ch\u1ea5n &#8211; \u0111\u1ecba ng\u1ee5c c\u1ee7a M\u1ea1ng l\u01b0\u1edbi Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 M\u1eb7c \u0111\u1ecbnh (Default Mode Network).&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hi\u1ec3u v\u1ec1 sang ch\u1ea5n c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 hi\u1ec3u r\u1eb1ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u00ednh s\u1ef1 ki\u1ec7n t\u1ea1o ra sang ch\u1ea5n. M\u00e0 l\u00e0 vi\u1ec7c ch\u00fang ta \u0111\u00e3 c\u00f4 \u0111\u01a1n nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o trong s\u1ef1 ki\u1ec7n \u0111\u00f3.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Kh\u00e1i ni\u1ec7m #9: Du h\u00e0nh th\u1eddi gian v\u1edbi S\u1ef1 c\u1ed9ng h\u01b0\u1edfng<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Khi ch\u00fang ta tr\u1ea3i qua nh\u1eefng tr\u1ea3i nghi\u1ec7m sang ch\u1ea5n m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed3ng h\u00e0nh, h\u1ea1ch h\u1ea1nh nh\u00e2n s\u1ebd g\u1eafn k\u1ebft m\u1ecdi th\u1ee9 v\u1ec1 tr\u1ea3i nghi\u1ec7m \u0111\u00f3 l\u1ea1i v\u1edbi nhau v\u00e0 l\u01b0u tr\u1eef nh\u1eefng k\u00fd \u1ee9c \u0111\u00f3 trong hi\u1ec7n t\u1ea1i. H\u1ea1ch h\u1ea1nh nh\u00e2n l\u00e0m \u0111i\u1ec1u n\u00e0y \u0111\u1ec3 nh\u1eefng tr\u1ea3i nghi\u1ec7m kinh ho\u00e0ng\/s\u1ee3 h\u00e3i \u0111\u00f3 s\u1ebd gi\u00fap ch\u00fang ta KH\u00d4NG BAO GI\u1edc tr\u1ea3i nghi\u1ec7m \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 m\u1ed9t l\u1ea7n n\u1eefa. Sang ch\u1ea5n l\u00e0 c\u00e1ch n\u00e3o b\u1ed9 c\u1ed1 g\u1eafng gi\u1eef cho ch\u00fang ta an to\u00e0n th\u00f4ng qua ghi nh\u1edb t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng l\u1ea7n ch\u00fang ta c\u1ea3m th\u1ea5y kh\u00f4ng an to\u00e0n, \u0111\u1ec3 ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 tr\u00e1nh c\u00e1c tr\u1ea3i nghi\u1ec7m t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 trong t\u01b0\u01a1ng lai.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Th\u1eadt kh\u1ee7ng khi\u1ebfp khi lu\u00f4n lu\u00f4n hi\u1ec7n di\u1ec7n v\u1edbi nh\u1eefng d\u1ea5u \u1ea5n trong qu\u00e1 kh\u1ee9, nh\u01b0ng \u0111i\u1ec1u n\u00e0y c\u0169ng c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 DMN c\u1ee7a ch\u00fang ta lu\u00f4n s\u1eb5n s\u00e0ng cho s\u1ef1 c\u1ed9ng h\u01b0\u1edfng. \u0110\u00e2y l\u00e0 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e1ng \u0111\u1ec3 hy v\u1ecdng!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 du h\u00e0nh th\u1eddi gian v\u00e0 mang theo s\u1ef1 c\u1ed9ng h\u01b0\u1edfng. Qu\u00e1 tr\u00ecnh n\u00e0y bao g\u1ed3m m\u1ed9t s\u1ed1 b\u01b0\u1edbc, lu\u00f4n c\u1ea7n c\u00f3 s\u1ef1 k\u1ebft n\u1ed1i b\u1ea3n th\u00e2n, l\u1ef1a ch\u1ecdn c\u00f3 \u00fd th\u1ee9c v\u00e0 s\u1ef1 h\u1ed7 tr\u1ee3 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0110\u1ea7u ti\u00ean, khi ch\u00fang ta tr\u1ea3i nghi\u1ec7m m\u1ed9t t\u00e1c nh\u00e2n g\u00e2y k\u00edch ho\u1ea1t, ch\u00fang ta r\u00e0 so\u00e1t c\u01a1 th\u1ec3 \u0111\u1ec3 xem c\u00e1c c\u1ea3m gi\u00e1c c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111ang \u1edf \u0111\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ti\u1ebfp theo, ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ef1 h\u1ecfi, \u201cN\u1ebfu c\u00e1c c\u1ea3m gi\u00e1c v\u00e0 c\u1ea3m x\u00fac n\u00e0y&nbsp; quen thu\u1ed9c v\u1edbi m\u00ecnh, th\u00ec li\u1ec7u m\u00ecnh \u0111\u00e3 t\u1eebng c\u1ea3m nh\u1eadn ch\u00fang tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y ch\u01b0a? Tr\u1ea3i nghi\u1ec7m n\u00e0y c\u00f3 \u0111ang d\u1eabn m\u00ecnh \u0111\u1ebfn m\u1ed9t k\u00fd \u1ee9c, m\u1ed9t \u0111\u1ed9 tu\u1ed5i, hay m\u1ed9t c\u1ea3m x\u00fac c\u0169 c\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft \u0111\u1ebfn v\u00e0 th\u1ea5u hi\u1ec3u kh\u00f4ng?\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">N\u1ebfu ch\u00fang ta t\u00ecm th\u1ea5y m\u1ed9t k\u00fd \u1ee9c \u0111\u1ec3 l\u00e0m vi\u1ec7c, ch\u00fang ta mang theo s\u1ef1 quan s\u00e1t c\u00f3 t\u00ednh \u200b\u200bc\u1ed9ng h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a b\u1ea3n th\u00e2n quay tr\u1edf l\u1ea1i th\u1eddi \u0111i\u1ec3m c\u1ee7a k\u00fd \u1ee9c \u0111\u00f3. Ch\u00fang ta mang theo s\u1ef1 \u1ea5m \u00e1p d\u00e0nh cho b\u1ea3n th\u00e2n m\u00ecnh, v\u00e0 nh\u1eadn th\u1ee9c t\u1eadp trung v\u00e0o c\u01a1 th\u1ec3 \u0111\u1ec3 \u0111\u1ebfn th\u0103m n\u1ed7i \u0111au b\u1ecb kh\u00f3a ch\u1eb7t trong v\u00f9ng k\u00fd \u1ee9c ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00edch h\u1ee3p \u0111\u00f3.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Qu\u00e1 tr\u00ecnh n\u00e0y gi\u00fap k\u00fd \u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ee3p nh\u1ea5t, d\u1ecbch chuy\u1ec3n nh\u1eefng n\u00fat th\u1eaft k\u00fd \u1ee9c t\u1eeb d\u1ea1ng ng\u1ea7m, \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef b\u1edfi h\u1ea1ch h\u1ea1nh nh\u00e2n, sang d\u1ea1ng t\u01b0\u1eddng minh, \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1eef b\u1edfi h\u1ed3i h\u1ea3i m\u00e3. Nh\u1edd \u0111\u00f3, ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e1nh d\u1ea5u th\u1eddi \u0111i\u1ec3m v\u00e0 \u0111\u1eb7t nh\u1eefng tr\u1ea3i nghi\u1ec7m \u0111\u00e3 \u0111i qua v\u1ec1 \u0111\u00fang b\u1ed1i c\u1ea3nh c\u1ee7a ch\u00fang. T\u1eeb \u0111\u00f3, ch\u00fang ta tr\u1edf n\u00ean tr\u1ecdn v\u1eb9n h\u01a1n v\u1edbi ch\u00ednh m\u00ecnh, hi\u1ec3u v\u00e0 tr\u1ea3i nghi\u1ec7m b\u1ea3n th\u00e2n trong tr\u1ea1ng th\u00e1i an to\u00e0n c\u1ee7a h\u1ec7 th\u1ea7n kinh.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Kh\u00e1i ni\u1ec7m #10: M\u1ea1ch C\u1ea3m x\u00fac v\u00e0 \u0110\u1ed9ng l\u1ef1c<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 c\u1ea3m x\u00fac Jaak Panksepp \u0111\u00e3 ch\u1ec9 ra r\u1eb1ng t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c lo\u00e0i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt c\u00f3 v\u00fa, bao g\u1ed3m c\u1ea3 con ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u1ec1u c\u00f3 b\u1ea3y m\u1ea1ng l\u01b0\u1edbi c\u1ea3m x\u00fac c\u01a1 b\u1ea3n, hay m\u1ea1ch c\u1ea3m x\u00fac, mang c\u00e1c n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng s\u1ed1ng kh\u00e1c nhau c\u1ee7a ch\u00fang ta trong h\u1ec7 vi\u1ec1n (limbic system) v\u00e0 h\u1ea1ch h\u1ea1nh nh\u00e2n. C\u00f3 m\u1ed9t m\u1ea1ch x\u1eed l\u00fd S\u1ef0 GI\u1eacN D\u1eee; c\u00e1c m\u1ea1ch kh\u00e1c x\u1eed l\u00fd N\u1ed6I S\u1ee2 H\u00c3I, S\u1ef0 T\u00ccM KI\u1ebeM, D\u1ee4C V\u1eccNG, HO\u1ea2NG LO\u1ea0N\/\u0110AU BU\u1ed2N v\u00e0 VUI CH\u01a0I; v\u00e0 m\u1ed9t m\u1ea1ch \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 m\u1ea1ch CH\u0102M S\u00d3C. GH\u00ca T\u1edeM g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00eam v\u00e0o nh\u01b0 m\u1ea1ch th\u1ee9 8.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">V\u1edbi nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi trong ch\u00fang ta, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 s\u1ed1ng m\u00e0 thi\u1ebfu \u0111i s\u1ef1 c\u1ed9ng h\u01b0\u1edfng, ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ed1 g\u1eafng k\u00ecm n\u00e9n t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c \u2018m\u1ea1ch\u2019 c\u1ee7a m\u00ecnh c\u00f9ng m\u1ed9t l\u00fac, d\u1eabn \u0111\u1ebfn tr\u1ea7m c\u1ea3m, lo \u00e2u ho\u1eb7c suy s\u1ee5p. Ho\u1eb7c ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 ph\u1ee5 thu\u1ed9c qu\u00e1 m\u1ee9c v\u00e0o m\u1ed9t m\u1ea1ch duy nh\u1ea5t, ch\u1eb3ng h\u1ea1n \u0111\u1ec3 c\u01a1n gi\u1eadn tr\u1edf th\u00e0nh kim ch\u1ec9 nam duy nh\u1ea5t, v\u00ec nh\u1eefng m\u1ea1ch c\u00f2n l\u1ea1i ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f3n nh\u1eadn \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f9ng tham gia.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Khi c\u00f3 s\u1ef1 c\u1ed9ng h\u01b0\u1edfng, ch\u00fang ta b\u1eaft \u0111\u1ea7u hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00f3n qu\u00e0 c\u1ee7a c\u1ea3m x\u00fac. Vi\u1ec7c hi\u1ec3u S\u1ef0 GI\u1eacN D\u1eee (RAGE) gi\u00fap ch\u00fang ta k\u1ebft n\u1ed1i v\u1edbi ngu\u1ed3n n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3o v\u1ec7 v\u00e0 nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng s\u1ef1 s\u1ed1ng, ngu\u1ed3n n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh s\u1ef1 t\u1ed3n t\u1ea1i c\u1ee7a ta l\u00e0 c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a. Hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c HO\u1ea2NG LO\u1ea0N (PANIC) kh\u00e1c v\u1edbi S\u1ee2 H\u00c3I (FEAR) nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o cho ph\u00e9p ta trao cho ch\u00ednh m\u00ecnh s\u1ef1 \u0111\u1ed3ng c\u1ea3m ch\u00ednh x\u00e1c khi lo \u00e2u xu\u1ea5t hi\u1ec7n. Vi\u1ec7c t\u00e1ch b\u1ea1ch CH\u01a0I (PLAY) kh\u1ecfi T\u00ccM KI\u1ebeM\/KH\u00c1M PH\u00c1 (SEEKING) m\u1edf ra cho ta kh\u1ea3 n\u0103ng ng\u1eabu h\u1ee9ng v\u00e0 s\u1ed1ng \u0111\u1ed9ng.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Porges, S. W. (2009). L\u00fd thuy\u1ebft \u0111a d\u00e2y th\u1ea7n kinh: Nh\u1eefng hi\u1ec3u bi\u1ebft m\u1edbi v\u1ec1 ph\u1ea3n \u1ee9ng th\u00edch \u1ee9ng c\u1ee7a h\u1ec7 th\u1ea7n kinh t\u1ef1 ch\u1ee7. T\u1ea1p ch\u00ed Y h\u1ecdc Cleveland Clinic, 76(Ph\u1ee5 l\u1ee5c 2). doi:10.3949\/ccjm.76.s2.17<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ngu\u1ed3n: <a href=\"https:\/\/sarahpeyton.com\/10-key-concepts-of-resonant-healing\/\">https:\/\/sarahpeyton.com\/10-key-concepts-of-resonant-healing\/<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">D\u1ecbch &amp; hi\u1ec7u \u0111\u00ednh: Th\u1eafm Tr\u1ea7n, Trang Iris, May Liu, Khang Ng.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p><!-- wp:paragraph --><\/p>\n<p>C\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u l\u1eddi khuy\u00ean tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi v\u1ec1 c\u00e1ch ch\u1eefa l\u00e0nh nh\u1eefng v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng t\u00e2m l\u00fd v\u00e0 c\u00e1ch \u0111\u1ec3 th\u1ef1c h\u00e0nh t\u1ef1 tr\u1eafc \u1ea9n v\u1edbi b\u1ea3n th\u00e2n m\u00ecnh. Nh\u01b0ng ch\u00fang ta th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng t\u00ecm hi\u1ec3u T\u1ea0I SAO ch\u00fang ta b\u1ecb t\u1eafc ngh\u1ebdn v\u00e0 l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o ch\u00fang ta c\u00f3 &#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":3295,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[27,4,7,52,26],"tags":[43,11,21,46],"class_list":["post-3294","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-coaching","category-thau-cam-tu-than","category-thau-cam-voi-nguoi-khac","category-thuc-hanh","category-workshop","tag-compassionatecommunication","tag-empathic-listening","tag-giao-tiep-trac-an","tag-nvc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.giaotieptracan.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3294","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.giaotieptracan.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.giaotieptracan.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.giaotieptracan.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.giaotieptracan.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3294"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.giaotieptracan.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3294\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3297,"href":"https:\/\/www.giaotieptracan.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3294\/revisions\/3297"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.giaotieptracan.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3295"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.giaotieptracan.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3294"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.giaotieptracan.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3294"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.giaotieptracan.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3294"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}