Học Giao tiếp Trắc ẩn về, không biết bạn có thấy đời trắc trở hơn? Ví dụ, lòng bạn đang gào thét phán “Em sống quá ích kỷ rồi!”, nhưng mà đầu vẫn bảo “Mình nên thấu cảm cho người mình yêu!”.
Bạn nỗ lực nặn ra mấy câu: “Nhu cầu tôn trọng của anh đang không được đáp ứng. Chắc em đang cảm thấy giận vì em cũng muốn được tôn trọng?”. Đối phương hét vô mặt bạn “Anh thôi cái kiểu thao túng tâm lý đó đi!”.
Thật khó chịu khi chúng ta không còn muốn “xả Sói” thoải mái như trước đây nữa, mà để thật sự mở lòng với người kia thì làm không nổi. Dưới đây là một vài chỉ dấu để bạn có thể tập nói tiếng Hươu mà ít sứt mẻ hơn.
Chỉ dấu số 1: THẬT THÀ
Khi cố gắng nói tiếng Hươu, trong lòng bạn không chỉ có những cảm xúc tức giận, thất vọng, v.v. được kích hoạt bởi người kia, mà còn có những căng thẳng, lo lắng, đánh giá bản thân – vì bạn trông đợi rằng mình đi học về rồi thì phải thấu cảm tốt hơn. Nghiên cứu của Albert Mehrabian cho thấy, từ ngữ chỉ thể hiện 7% ý nghĩa của một thông điệp, 38% và 55% còn lại được thể hiện qua tông giọng và ngôn ngữ cơ thể. [1] Khi bạn cất lời, đối phương “bắt sóng” sự khó chịu của bạn nhiều hơn là lời bạn nói.
Vậy thì phải làm sao? Thử hen: “Lòng anh hỗn độn quá nên chưa biết nói sao cho tốt. Anh đang rất bực, và anh đang tìm cách nói khác đi, để không lại làm nhau tổn thương”. Khi ai đó nói rằng bạn đang giả tạo, đang thao túng họ, có thể họ đang rất cần sự thật thà. Nếu bạn chẳng thể chân thật kiểu Hươu, thì thôi cứ nói lời Sói chắc còn nhẹ lòng hơn nghĩ 1 đằng nói 1 nẻo.
Chỉ dấu số 2: NÓI THỨ TIẾNG NGƯỜI KIA HIỂU
Những mẫu câu của Giao tiếp Trắc ẩn, như “Có phải nhu cầu của bạn/ cảm xúc của bạn là abc?” được giới thiệu để giúp chúng ta điều hướng sự chú ý của mình, không phải để làm lời thoại cho mọi tình huống. Cùng tình huống ở trên, có thể “Em quạu vì em muốn chuyện khác đi đúng không?” sẽ dễ hiểu cho người kia hơn.
Để bày tỏ mình một cách dung dị, và phiên dịch cấp tốc những lời khó nghe thành tiếng nói của trái tim, cần nhiều nỗ lực. Phim ảnh nói: “Nếu khoảng cách là 1000 bước. Em chỉ cần bước 1 bước anh sẽ bước 999 bước còn lại.” Giao tiếp Trắc ẩn không mơ xa như vậy. Bạn chỉ cần bước 1 bước nhỏ trong khả năng của mình ở hiện tại, với ý thức rằng mình chọn nói khác đi nhằm chăm sóc nhu cầu kết nối của mình, là đủ rồi. Ngoài ra thì hãy mượn sức của những chú Hươu tập sự khác để làm giàu khả năng diễn đạt của mình nhé! [2]
Chỉ dấu số 3: BẮT TAY TRƯỚC TRẬN
Kết thúc lớp Giao tiếp Trắc ẩn, chúng mình thường dặn mọi người là, với những mối quan hệ thân tình, hãy cho đối phương biết mình đang thử một điều mới và vì sao. “Thời gian qua tụi mình cứ nói chuyện là căng. Anh sợ mình cứ thế này mãi. Anh muốn thử nói chuyện với em theo kiểu khác đi. Hy vọng là cách này có ích. Em có thể không thay đổi nếu em không muốn. Em muốn để anh thử không?”. Nếu họ đồng ý, tức là bạn đã được bắt tay trước trận bóng. Họ có thể bước vào câu chuyện mà bớt dè chừng rằng bạn sẽ đánh úp họ với một thứ xa lạ. Bạn có thể bớt lo rằng người kia sẽ phán xét bạn mà không hiểu được lý do vì sao bạn lại nỗ lực làm khác đi.
Chỉ dấu số 4: THẢ LỎNG
Năm 1944, tại Hungary, một cậu bé tên Gabor còn nằm nôi và khóc mãi không dứt, dù mẹ cậu có làm gì đi nữa. Người mẹ gọi cho bác sĩ, và bác sĩ bảo rằng, tất cả những đứa trẻ Do Thái mà ông biết đều đang khóc. Lúc bấy giờ là Thế chiến II. Đức Quốc Xã đã chiếm Hungary và lùng bắt người Do Thái. Gia đình của Gabor là người Do Thái. Ông bà của Gabor vừa bị giết trong tại tập trung, dì của cậu thì mất tích, và cha cậu thì phải lao động khổ sai. Gabor chỉ là một đứa bé nên không thể biết được những điều này. Nhưng cậu cảm nhận được sự căng thẳng của mẹ mình. Thế là cậu khóc và khóc. Bác sĩ thực sự không thể giúp được gì.
Khi một người căng thẳng bước vào phòng, cơ thể chúng ta có thể cảm nhận được sự căng thẳng đó ngay cả khi không nhìn hay nghe thấy họ. Vì vậy, thả lỏng có thể là dầu bôi trơn tốt nhất cho một cuộc nói chuyện. Thả lỏng cho chuyện gì đến cứ đến, mình thấu cảm được bao nhiêu hay bấy nhiêu. Đằng nào bạn cũng đã sống được bao nhiêu năm qua dù chưa từng biết Giao tiếp Trắc ẩn là gì.
Trên hết, thả lỏng mong đợi rằng người kia sẽ đổi thay. Điều này không có nghĩa là bạn buông xuôi. Phương châm của Giao tiếp Trắc ẩn là: “Cứ mong muốn hết lòng mà không bám chấp.” Mong muốn được kết nối là biểu hiện của sức sống trong bạn. Nếu nó xuất hiện hãy chăm sóc nó! Đồng thời, hãy thử thả lỏng trông đợi rằng người kia hay chính bạn phải làm điều bạn muốn vào lúc bạn muốn, và xem thử khả năng kết nối của bạn có tốt hơn không?
Chúc bạn có thể bước từ vườn ươm Hươu của lớp học ra đời, và trở thành một chú Hươu đường phố thật điêu luyện, có thể nói lên lòng mình thật dễ hiểu và nghe gì cũng ra tiếng nói của trái tim!
Tham khảo:
[1] Mehrabian, A. (1971). Silent messages (Vol. 8, No. 152, p. 30). Belmont, CA: Wadsworth.
[2] Tham khảo thêm vài cách nói về nhu cầu và cảm xúc tự nhiên hơn bằng tiếng Anh tại đây: https://streetgiraffes.files.wordpress.com/2017/04/streetify-nvc.pdf