Câu hỏi này có thể được trả lời từ:
(A) Góc nhìn pháp lý
(B) Tầm nhìn của Dr Marshall Rosenberg
(C) Góc nhìn từ người đang chia sẻ GTTA
…
(A) Góc nhìn pháp lý về việc giảng dạy Giao tiếp Trắc ẩn:
📌 Trung tâm Giao tiếp Bất bạo lực Quốc tế – Center for Nonviolent Communication (CNVC) yêu cầu:
✔️ Nói rõ với người tham gia rằng bạn chưa phải là Giảng viên Chứng nhận với CNVC nếu chưa được chứng nhận.
✔️ Thoải mái cung cấp thông tin về các khoá đào tạo mà bạn đã tham gia (ví dụ như Chứng nhận Hoàn thành Chương trình Đào tạo Chuyên sâu Quốc tế – IIT) và kinh nghiệm cá nhân của bạn.
❌ CNVC cũng yêu cầu bạn không sử dụng các cụm từ sau trong tiêu đề hoặc phụ đề của các khoá đào tạo, hội thảo, phương tiện truyền thông quảng bá công việc của bạn:
– Giao tiếp Bất bạo lực: Ngôn ngữ của Sự sống (Nonviolent Communication: A Language of Life).
– Trung tâm Giao tiếp Bất bạo lực Quốc tế (The Center for Nonviolent Communication).
– CNVC.
➡️ CNVC hoan nghênh bạn góp phần vào việc chia sẻ Giao tiếp Trắc ẩn (GTTA) và tầm nhìn của phương pháp này. CNVC muốn tạo điều kiện để bất kỳ ai cũng có thể chia sẻ Giao tiếp Trắc ẩn một cách chân thực và sáng tạo từ trái tim mình, thay vì đánh bản quyền triệt để nhằm bảo vệ lợi nhuận. Bên cạnh đó, CNVC vẫn thúc đẩy việc học & dạy GTTA thông qua quy trình chứng nhận, nhằm đảm bảo sự chính xác, toàn diện & nhất quán của phương pháp.
(B) Tầm nhìn của Dr Marshall Rosenberg:
Dr Marshall Rosenberg là cha đẻ của Giao Tiếp Trắc Ẩn (GTTA). Một vài nét tiêu biểu trong tầm nhìn của bác Marshall về việc dạy GTTA bao gồm:
1️⃣ Thay đổi thiết chế xã hội:
Bạn có thể dạy Giao tiếp Trắc ẩn như một lớp phát triển cá nhân, nơi mỗi người học cách làm bản thân cảm thấy dễ chịu hơn, và giao tiếp với người khác hài hoà hơn. Bạn cũng có thể dạy Giao tiếp Trắc ẩn như một quá trình xây dựng cộng đồng cùng tạo ra thay đổi. Thông qua việc học để hiểu nhau, đoàn kết với nhau, cộng đồng có thêm sức mạnh để xây những thiết chế xã hội mới, chăm sóc được nhiều nhu cầu hơn cho tất cả mọi người. Vế sau mới là mong muốn của bác Marshall.
📌 Ví dụ:
– Học sinh, giáo viên, ban giám hiệu và phụ huynh cùng thay đổi hình thức kỷ luật khi muộn giờ học tại Trường THPT Ghidotti (Mỹ).
– Tập đoàn Xây dựng Aster (Anh) duy trì lực lượng hoà giải viên nội bộ để đảm bảo các mâu thuẫn trong quá trình tuyển dụng, quản lý & phát triển nhân viên được phát hiện và xử lý sớm
– Người dân của các quận/ thành phố như Porto Alegre (Brazil), Kerala (Ấn Độ), Surabaya (Indonesia), Totnes (Anh), v.v. lắng nghe nhu cầu để cùng thống nhất & đề xuất cách phân bổ ngân sách công hằng năm.
2️⃣ Dạy học Lẫn nhau (Mutual Education)
Với nhiều phương pháp khác, khi làm Giảng viên Chứng nhận, bạn được khuyến khích, thậm chí bắt buộc, dạy theo một giáo trình chuẩn. CNVC không có giáo trình chuẩn, vì ngay từ những ngày đầu, mục tiêu trọng tâm của mô hình Giao tiếp Trắc ẩn là tái cấu trúc triệt để thế bất cân quyền lực giữa người dạy và người học.
Cụ thể, người dạy (và giáo trình) KHÔNG phải là nguồn tri thức duy nhất. Người dạy KHÔNG cố gắng uốn nắn người học theo một khuôn mẫu cụ thể (“vấn đề của bạn là như này, vì vậy bạn nên làm như kia”). Thay vào đó, người dạy nỗ lực lắng nghe, tôn trọng kinh nghiệm và nhu cầu của người học trong từng khoảnh khắc. Người dạy hỗ trợ người học tự đưa ra quyết định dựa trên động lực từ bên trong, THAY VÌ gieo rắc thêm nỗi sợ là nếu người học làm sai thì sẽ bị phê phán, trừng phạt. (Rosenberg, 1968, 1970, 1972, 1973).
Các khái niệm đơn giản nhất của Giao tiếp Trắc ẩn thường xuyên bị bóp méo khi có chênh lệch quyền lực. Ví dụ, nhu cầu của người có vị thế cao hơn thường nghiễm nhiên được ưu tiên. Người ở vị thế thấp hơn thường khó lên tiếng cho nhu cầu của mình, khó từ chối một lời đề xuất.
Khi đứng ở vai trò giảng viên, bạn đang ở vị thế cao hơn. Nếu bạn có thêm một số yếu tố như có học vấn, là nam giới, dị tính, thu nhập cao, nhiều tuổi, v.v. so với học viên có đặc điểm như ít học, là nữ giới, đồng tính, thu nhập thấp, ít tuổi, v.v., thì sự chênh lệch quyền lực càng lớn. Càng ở vị thế cao, chúng ta càng có nhiều điểm mù, vì vậy càng cần lắng nghe học viên để “xoá mù” và điều chỉnh cách ta dạy, cách ta đề xuất một việc dù là nhỏ nhất với lớp. Kiến thức và tinh thần của GTTA được truyền tải rõ nhất không phải thông qua giáo trình, mà thông qua cách chúng ta hiểu và làm việc với vị thế quyền lực của chính mình trong lúc tương tác với học viên.
3️⃣ Quan điểm tài chính của Dr. Marshall: Đừng tính phí cho bất cứ điều gì:
💰 Bác không “trả” tiền để đổi lấy một dịch vụ hay sản phẩm, mà tư duy rằng nếu dịch vụ hay sản phẩm đó giúp đời bác đẹp hơn, thì bác sẽ “cho” họ tiền để giúp họ tiếp tục mang giá trị tới người khác.
💰 Bác (và một số Giảng viên Chứng nhận CNVC) không tính phí cho bất kỳ công việc/ khoá học nào bác làm. Bác đề xuất mức mà bác muốn nhận, và hỏi người khác họ sẵn lòng cho bác bao nhiêu. Nếu có sự khác biệt, thì các bên cùng nói chuyện để giải quyết.
💰 Khi chúng ta gắn một mức “thù lao xứng đáng” nào đó với công sức mà ta bỏ ra, chúng ta mất dấu nhu cầu và khả năng thực sự của những người có liên quan trong câu chuyện.
Dĩ nhiên, các quan điểm trên chưa phù hợp với khả năng và môi trường sống của rất nhiều người. Để chăm sóc nhu cầu sinh tồn của chính mình và người thân, kèm với những nhu cầu như phát triển, trân trọng, an toàn, hoà hợp, v.v., nhiều Giảng viên và người chia sẻ GTTA, bao gồm người viết bài, vẫn đang “trả tiền” và “tính phí”. Dù chúng ta đang ở giai đoạn trong mối quan hệ với tiền, hành trình học và chia sẻ GTTA sẽ luôn là một hành trình phát triển khả năng cho và nhận dựa trên nhu cầu, thay vì đổi chác.
C) Góc nhìn từ người đang chia sẻ Giao tiếp Bất bạo lực/ Giao tiếp Trắc ẩn
💡 Hiện nay, bất kỳ ai cũng có thể mở ChatGPT và gõ câu lệnh: “Nếu bạn là một chuyên gia Giao tiếp Bất bạo lực/ Giao tiếp Trắc ẩn, bạn sẽ giải quyết chuyện này như thế nào? …” Bạn sẽ có ngay một câu trả lời đúng công thức.
🌟 Vậy, vai trò của người dạy GTTA nằm ở đâu?
👉 Vai trò nằm ở trải nghiệm sống của bạn. Từ khoảnh khắc bạn sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm thực hành GTTA của mình, những gì bạn đã làm được hay chưa được, bạn đã sẵn sàng “mở lớp” về GTTA rồi.
🌱 Câu chuyện chỉ riêng bạn có thể kể, con người đã được hun đúc qua hàng trăm những lựa chọn nhỏ hằng ngày của bạn, kết nối mà chỉ bạn có thể có với những người trước mặt bạn – đây mới là nguồn động lực để người khác học GTTA.
✨ Mình có khoảng 2 năm luôn cảm thấy tự ti khi chia sẻ GTTA, cho tới khi có 1 người nói rằng: “Em thích nghe chị kể về GTTA.” 👉 Hẳn là ngoài kia có những người sẽ đặc biệt được lay động bởi hành trình của bạn, nên mong bạn không ngần ngại bắt đầu.
Mình có thêm 2 gợi ý cho những anh/chị/bạn đang chia sẻ GTTA:
💡 1/ Ví dụ của bản thân là nguồn sáng lớn nhất:
📖 Trong lớp, nhiều lần mình kể các câu chuyện của bác Marshall mình đọc được từ trong sách để làm ví dụ. Lắm khi mình thấy mình giống gã côn đồ trong câu chuyện cổ tích:
“Anh lính chui xuống giếng để lấy cây đèn thần. Anh vừa trèo lên đến miệng giếng thì bị gã côn đồ đánh ngất, cướp cây đèn thần, thảy xác xuống giếng. Cây đèn vốn không phải của gã, nên dù có chà xát bao nhiêu lần thì ánh sáng cũng không bằng gã thắp cây đèn mình vốn có.”
📣 Có nhiều người từng nói: “Anh/chị chỉ quanh quẩn thực hành với bản thân/vợ chồng con cái, nói ra sợ không ai muốn nghe.” Nhưng mình lại thấy được truyền cảm hứng rất nhiều. Mong bạn hãy thử.
🙏 Hãy xin phép người trong câu chuyện trước khi chia sẻ, hoặc ít nhất hãy đảm bảo rằng: nếu chủ nhân của câu chuyện nghe bạn kể, thì sẽ ủng hộ cách bạn đang truyền tải câu chuyện nhé.
💡 2/ Sẵn sàng mong manh:
GTTA nhấn mạnh bày tỏ chân thật cảm xúc, nhu cầu của bản thân trong sự cân nhắc cho người khác.
👉 Cá nhân mình thường xuyên cố gắng tỏ ra giỏi giang hoặc bình tĩnh hơn mức mình thật sự cảm thấy. Mình thường xuyên cắt xén hoặc phóng đại nhu cầu của mình để có được cái mình cần. Mình thường xuyên phát biểu suy nghĩ, đánh giá, kiến thức để tránh phải bộc lộ bản thân.
Tất cả những thói quen trên ngăn mình chân thật. Các lớp học GTTA là nơi hiếm hoi mình được chứng kiến người khác chân thật và không ai chết, không ai chỉ trích. Khi người dạy GTTA sẵn sàng mong manh, học viên mới dám thử nói thật lòng mình.
💧 Mình và đồng nghiệp từng giới thiệu khái niệm “đề xuất” cho một nhóm các anh chị làm việc tại một cơ quan có rất nhiều quy định, rất hiếm cơ hội được nói “không” mà không đi kèm hậu quả nặng nề. Đồng nghiệp của mình rơi nước mắt khi chứng kiến sự bất lực và mỏi mệt của học viên. Chính những giọt nước mắt đó đã làm mềm đi sự kháng cự của học viên khi đón nhận một khái niệm mới hoàn toàn xa lạ.
❤️ Mình tin rằng, sự mong manh là liều thuốc giải độc tốt nhất cho áp bức. Mong bạn hãy hướng đến nó khi chia sẻ về GTTA.
#GiaoTiepBatBaoLuc #GiaoTiepTracAn #NonviolentCommunication #CNVC #MarshallRosenberg #KyNangGiaoTiep #PhatTrienBanThan #KyNangSong #NangCaoBanThan