Today I managed to stick my nose into other people’s business and de-escalate a conflict in the street. Want to know where? Want to know how? Read on.
[English below]
Bạn có muốn biết chuyện xảy ra ở đâu, và tôi đã làm thế nào không? Cùng đọc tiếp nhé!
🏠 Tôi sống ở Sài Gòn, Việt Nam. Ở đây, bạo lực gia đình vẫn chưa bị coi là phạm pháp. Theo trải nghiệm của tôi, hiếm khi có ai đứng ra can thiệp khi một người phụ nữ bị đàn ông bạo hành. Trong văn hóa Việt Nam, theo mô hình phân cấp quyền lực của Hofstede, xã hội chấp nhận rằng người có “địa vị cao hơn” (đàn ông, chồng) có quyền “dạy dỗ” người có “địa vị thấp hơn” (phụ nữ, vợ). Thế nên, đôi khi bạn sẽ thấy một số phụ nữ đi loanh quanh với đôi mắt bầm tím, và người ta nói rằng họ “đi đụng vào cửa”.
😔 Tôi đã chứng kiến những cảnh đàn ông gầm gừ, quát mắng phụ nữ, thậm chí ép họ vào góc đường. Khi trò chuyện với bạn bè tôi, cả người Việt lẫn người nước ngoài, họ cũng thấy những điều tương tự.
Không chỉ vậy, vì sự chênh lệch về thu nhập, sự tự do đi lại, địa vị xã hội và thậm chí là sự “bất khả xâm phạm” trước pháp luật, không ít đàn ông nước ngoài ở đây cũng mang theo tư tưởng đó, coi phụ nữ Việt Nam là đối tượng để áp đặt quyền lực của mình. Tôi đã chứng kiến chuyện này quá nhiều lần ở khu vực mình sống. Mỗi lần như vậy, tôi đều tìm cách can thiệp – không chỉ vì tôi muốn bảo vệ phụ nữ, mà còn vì tôi tin rằng những người có hành vi bạo lực thực ra cũng đang cần được giúp đỡ để lấy lại sự cân bằng trong tâm lý của họ.
🚗 Hôm nay, khi tôi và chồng đang trên đường về nhà, chúng tôi bắt gặp một cặp đôi ngay trước khu mình ở. Chúng tôi dừng lại, quan sát tình hình trong khoảng ba phút. Chúng tôi quan sát nét mặt, giọng nói và thái độ của họ. Người đàn ông đứng sát người phụ nữ, mắt trợn lên, mặt căng thẳng, ép cô ấy vào tường. Cô ấy có vẻ sợ hãi, vai rụt lại, người nghiêng về phía sau, cố gắng áp lưng vào tường như muốn bỏ chạy.
🤔 Chúng tôi nhìn nhau, xác nhận với nhau rằng mình đang không nhìn nhầm, làm quá tình hình, rồi quyết định ra tay. Tôi đưa mấy ổ bánh mì đang cầm cho chồng để tay trống, thể hiện rằng tôi đến với ý định hòa bình. Tôi xuống xe.
Chúng tôi thống nhất rằng chồng tôi sẽ đứng cách một bước chân để vừa canh xe, vừa tránh khiến tình hình căng thẳng hơn. Tôi hít thở sâu, lắng nghe cơ thể mình để giữ giọng nói ở mức bình tĩnh, tự nhiên nhất có thể. Tôi lên tiếng hỏi họ có cần giúp gì không, vì tôi thấy họ có vẻ không ổn. Cả hai đều nói “không”.
Người đàn ông lùi lại, cô gái ngừng ép mình vào tường. Tôi cũng lùi ra, lên xe, và chúng tôi rời đi trong khi vẫn để mắt đến họ. Người đàn ông không còn đe dọa cô ấy nữa, nhưng cả hai vẫn đứng đó.
Sau khi về nhà, tôi thấy biết ơn vì có chồng đồng hành, cùng nhau đánh giá tình huống và hỗ trợ lẫn nhau. Tôi cũng vui vì mình không bị cuốn vào phản ứng “chiến-biến-đông” khiến tôi không thể can thiệp hiệu quả.
💭 Tôi cũng vui vì mình không bị cuốn vào phản ứng “chiến-biến-đông” khiến tôi không thể can thiệp hiệu quả. Thật ra, về mặt sinh học, không ai có thể giải quyết tình huống tốt khi họ đang hoảng loạn hoặc bị kích động, dù họ có hét lên hay cố dùng những câu nói “phi bạo lực” để can ngăn đi nữa.
Tôi đã đi một chặng đường rất dài để đến được đây. Tôi từng học các kỹ năng giao tiếp phi bạo lực (NVC) qua hội thảo và thực hành tình huống trong nhiều năm, nhưng phải mất rất lâu tôi mới thực sự có thể áp dụng nó hiệu quả trong thực tế, nhất là với thân phận một phụ nữ và một người da màu.
📌 Ghi chú: Bài viết này được viết vào tháng 9/2018, khi tôi – Olga – và gia đình vẫn còn sống ở Việt Nam. Vì nhiều lý do, bao gồm cả các yếu tố ngoài tầm kiểm soát, chúng tôi đã chuyển đến Anh vào năm 2021.
📖 Ba điều cốt lõi giúp tôi có thể làm được điều này:
1️⃣ Chữa lành những trải nghiệm đau thương trong quá khứ liên quan đến bạo lực mà tôi đã chứng kiến – hay còn gọi là “làm việc với chấn thương”. Sarah Peyton có một bản hướng dẫn rất hay về vấn đề này trong cuốn Your Resonant Self. Nếu không có quá trình này, tôi sẽ bị cuốn vào phản ứng “đóng băng”, bị quá khứ trói buộc.
2️⃣ Xử lý những ràng buộc vô thức mà hệ thần kinh của tôi hình thành từ thuở nhỏ, chẳng hạn như: “Không được gây chuyện”, “Không được để người khác mất mặt”, “Phải lo chuyện của mình thôi” – hay còn gọi là “làm việc với lời thề vô thức” theo phương pháp của Sarah Peyton.
3️⃣ Nhận thức về cơ chế thần kinh của mình và theo dõi cảm giác cơ thể vào chính thời điểm đó – để giữ nhịp thở ổn định, giọng nói không bị căng thẳng, khuôn mặt thể hiện sự bình tĩnh và thân thiện. Nếu không, dù tôi có nói đúng những câu đó nhưng giọng cao chót vót, mặt mày căng thẳng thì kết quả sẽ rất khác .
💡 Tin tôi đi, tôi đã từng thất bại không biết bao nhiêu lần trước khi làm được điều này.
📏 À, nhân tiện, tôi cao 1m65 và nặng khoảng 50kg – kỹ năng xoa dịu xung đột của tôi tốt hơn khả năng đổi đơn vị đo lường đấy!
Và bạn hãy nhớ rằng, tôi đang sống trong một đất nước mà:
1️⃣ Tôi không thể gọi công an để trình báo – bạo lực gia đình không bị coi là phạm pháp.
2️⃣ Nếu một người đàn ông đánh người phụ nữ mà anh ta có quan hệ (vợ, con gái, bạn gái), xã hội và gia đình có xu hướng đứng về phía anh ta.
3️⃣ Người qua đường có khả năng bênh vực đàn ông da trắng hơn là bênh vực tôi .
🙌 Nếu tôi có thể làm được điều này trong hoàn cảnh như thế, thì bạn cũng có thể – nếu bạn muốn.
Nếu bạn có nhiều “quyền lực” hơn tôi (cao hơn, nặng hơn, hoặc sống ở một nơi có thể gọi cảnh sát khi có người bị đánh, kể cả bạn), bạn cũng có thể làm được điều đó. Nếu bạn muốn.
💬 Bạn có muốn không?
#BạoLựcGiaĐình #GiaoTiếpPhiBạoLực #XoaDịuXungĐột #SarahPeyton #NVC #TraumaHealing #HọcTừThựcTế #IIT #ViệtNam2025
……………….
Today I managed to stick my nose into other people’s business and de-escalate a conflict in the street. Want to know where? Want to know how? Read on.
I live in Saigon, Vietnam. Here domestic violence is legal. In my experience, people rarely step in to stop a woman being beaten up by a man.
Vietnam culture ranks as a high-power differential culture, as per Hofstede, whereby it is within cultural norms for the person of the “higher rank” (a man, a husband) to “discipline” the person of a “lower rank” (a woman, a wife).
You see some women walking around with “panda eyes” after they “walked into a door”. I have seen males looming over females, shouting at them, etc.
Talking to my female friends here, local and expat, they see it too.
Very often, given the power differential (income, freedom to travel, status, also kind of relative impunity from police), Caucasian male expats here adopt the same stance towards Vietnamese females. I have witnessed it many times around where we live.
I interfere in those situations, to meet my needs for supporting everyone (as I believe that if folks have escalated to that stage, they may be sorely in need of support to help them to come back to calm alert), compassion and protection.
Today, as my husband and I made our way back home, we saw these two people just outside the place where we live.
We hung back and observed what was going on for about three minutes – their facial expressions, tone of voice. The guy was looming over a woman, his eyes bulging, his face tense, backing her into the wall. Her face looked scared, her shoulders were hunched, she was leaning backward trying to press her back into the wall.
We checked in with each other and decided we were not making it up, and chose to interfere.
We got closer to them. I passed on the baguettes I was carrying to my husband to show my hands were empty and I was coming in peace.
I got off the bike – we agreed that my husband would stay a step behind to reduce the risks of further escalation – and to mind the bike. I breathed and tracked my body sensations to stay in the “non-threatening” social engagement chunk of my nervous system and help keep my voice in its prosody.
I asked whether anyone needed help as it seemed to me they looked upset. They both said “no”. The guy backed off from the woman. She stopped pressing into the wall. I backed off from them and got on the bike.
We drove off whilst looking at them. He seemed to have backed off and stopped looming throughout that time.
They stayed there though.
Debriefing, I am grateful to have my husband who teamed up with me in assessing the situation and who was a witness that could debrief with me afterward.
I am also happy I did not swing into fight, flight or freeze where I’m not effective at interfering. Well, human biology makes it so that none of us humans are effective at de-escalating situations when we are in fight, flight or freeze, whether we are shouting or reaching for our best nonviolent “script.”
It’s been a long road for me to get here from where I started. I knew what to say and what to do via NVC workshops and role-plays for many, many years before being able to do it in a way that de-escalates the situation – in this body that I have, as a woman and a person of color.
Here’s THREE things that have been pivotal for me to be able to do that:
Cleaning up various unintegrated life experiences related to the violence I witnessed: “trauma work”. Sarah Peyton gives the blueprint for it in her “Your Resonant Self.” Without it, I’d go into immobilization (“freeze”) with the past trauma.
Cleaning up various unconscious early nervous system contracts (like “thou shalt not make a fuss”, “thou shalt not make people lose face,” “thou shalt mind thine own business”): “sacred vow work” by Sarah Peyton.
Awareness of my neurobiology and tracking my body and empathizing with it in real time to get the breathing back to diaphragmatic, the voice back to prosodic and the vagus nerve back to social engagement. Without it, me saying the same words in a high-pitched shrill voice, with more a strained vs relaxed/calm alert facial expression, would have had a very different effect.
Trust me, I know – through many “failures” of trying to do it and not being able to.
For the record, I’m 5’5 (165cms) and about 120 pounds on a good day (c.50 kgs – my powers of de-escalating situations are better than my powers of metric conversion
).
Keep in mind I am living in a country/system where:
I can’t call the police due to legality of domestic violence;
even if a male decides to beat up a female he is related to (a daughter, a wife, a girlfriend) , the social acceptance by society in general and extended family is in his favour;
where passerbys are more likely to side with the Caucasian male than with me. See below WHY if interested*.
If I can do this here, YOU can do it too – IF you want to. So with that in mind… if you have more “power” than me (you are taller, heavier, or live in a country where you can call the police when people are getting hit, yourself included, or can draw on the sense of “moral wrong” within the person hitting or the other passers-by), you can do it too. If you want to.
Do you?